Light verse · Drs. P Serie
Drs. P bezingt Oost-Groningen als een vlak, bewolkt en opmerkelijk streng land van veen, strokarton, nijverheid en koppige bewoners. Een droogkomisch streekportret met grafische illustraties van Lies Kindt. Dit handgemaakte MatchBoox-miniatuurboek telt 20 uitvouwbare pagina’s, zit in een karakteristiek luciferdoosje en wordt geleverd in een luxe geschenkdoos.
In Oost-Groningen geeft Drs. P een schijnbaar betrouwbare rondleiding door een vlak, bewolkt en streng landschap. Hij beschrijft het afgegraven veen, de nijverheid, de strokartonindustrie, de zeden en de vrijetijdsbesteding van de bewoners met de vaste overtuiging van iemand die alles uit de allerbeste bron heeft vernomen.
De streek wordt bevolkt door een koppig mensenras. Het werk is zwaar, de moraal streng en afwijkend gedrag wordt zonder veel aarzeling bestraft. Tegelijk wordt er gesport, gemusiceerd en feestgevierd. Iedere nieuwe bewering klinkt overtuigend, juist doordat zij steeds ongeloofwaardiger wordt.
Drs. P gebruikt het streekportret als vorm voor een zorgvuldig opgebouwde parodie. Plechtige beschrijvingen, rijmende stelligheden en het terugkerende beroep op een betrouwbare bron geven de tekst de toon van een documentaire waarvan de feiten steeds verder ontsporen.
Kenmerken van dit miniatuurboek
- Een droogkomisch streeklied van Drs. P
- Over veen, nijverheid, strokarton en plaatselijke zeden
- Met het terugkerende motief van de allerbeste bron
- Een parodie op geografische en culturele streekbeschrijvingen
- Grafische illustraties van Lies Kindt
- Uitgevoerd als een doorlopende uitvouwbare leporello
Over Drs. P
Drs. P was het pseudoniem van Heinz Hermann Polzer, dichter, schrijver, pianist, componist en een van de bekendste vertegenwoordigers van het Nederlandse light verse. Zijn liederen combineren een nauwgezette versvorm met een voorkeur voor reizen, ongelukken, eigenaardige beroepen en zonderlinge gemeenschappen.
Hij beschrijft de meest onwaarschijnlijke gebeurtenissen in een beheerste en bijna ambtelijke taal. De verteller spreekt met zekerheid, terwijl de inhoud steeds meer reden tot twijfel geeft.
In Oost-Groningen wordt die vertelhouding gebruikt om een complete streek te karakteriseren. Feit, vooroordeel, fantasie en absurdisme zijn uiteindelijk nauwelijks nog van elkaar te onderscheiden.
De makers van dit miniatuurboek
Auteur
Drs. P
Drs. P bouwt zijn streekportret op uit korte, stellige observaties. Het terugkerende rijm en de zogenaamd onbetwistbare bronnen geven iedere overdrijving een schijn van gezag.
Illustrator
Lies Kindt
Lies Kindt geeft het lied vorm als een vlak landschap van groene stroken, paarse luchten en zwarte silhouetten. Arbeid, straf, sport en muziek trekken als kleine scènes door dezelfde horizon.
Vlak land onder een bewolkte lucht
Het lied opent met een overzichtelijke geografische vaststelling: het land is vlak en de lucht doorgaans bewolkt. Daarmee lijkt de verteller een zakelijke beschrijving van landschap en klimaat te beginnen.
De woorden krijgen echter direct een licht ironische lading. Niet alleen het land, maar ook de bewoners worden met enkele ferme kenmerken vastgelegd. Zij zijn koppig en leven op het afgegraven veen.
De streek wordt zo vanaf het begin voorgesteld als een gesloten wereld met een eigen bodem, eigen karakter en eigen regels.
Strokarton en nijverheid
Wanneer de nijverheid ter sprake komt, verschijnt strokarton als het allesbepalende antwoord. De herhaling maakt het woord tot een refrein en geeft de industrie bijna mythische betekenis.
Een concreet economisch product wordt door Drs. P opgenomen in een muzikaal systeem. Het hoeft niet verder te worden uitgelegd; het simpele noemen ervan lijkt voldoende bewijs voor de bedrijvigheid van de streek.
De illustraties versterken dit mechanische karakter met arbeiders, kale bomen en herhaalde horizontale banen.
De allerbeste bron
De verteller verzekert zijn publiek regelmatig dat de informatie uit een uitstekende bron afkomstig is. Dat beroep op gezag moet iedere twijfel wegnemen.
Het effect is precies tegenovergesteld. Hoe sterker de verteller zijn betrouwbaarheid benadrukt, hoe duidelijker het wordt dat zijn beschrijving uit overdrijving, gerucht en fantasie bestaat.
Drs. P parodieert daarmee reisgidsen, streekboeken en deskundigen die met grote stelligheid spreken over een omgeving die zij slechts oppervlakkig kennen.
Strenge zeden
De bewoners hechten volgens het lied grote waarde aan een strikte zedenleer. Wie een misstap begaat, wordt zonder omwegen berecht.
De formulering is plechtig en bondig. Juist doordat de tekst geen ruimte laat voor nuance, krijgt het beeld van de gemeenschap iets dreigends en komisch tegelijk.
In de illustraties verschijnt een galg als klein zwart silhouet binnen hetzelfde rustige landschap. De straf wordt visueel bijna een gewoon onderdeel van de omgeving.
Feestdagen en kanonnen
Zelfs de uitzonderingen op de dagelijkse regels krijgen een absurd karakter. Op Tweede Paasdag wordt een kanon gebruikt, alsof een religieuze feestdag vanzelfsprekend om geschut vraagt.
De bewoners worden beschreven als fier en onverzettelijk. Zij kennen geen pardon, ook niet wanneer de aanleiding feestelijk lijkt.
Deze vermenging van traditie, geweld en lokale trots is typerend voor de manier waarop Drs. P een onschuldig streekportret steeds verder laat ontsporen.
Sport en muziek
Het leven bestaat niet alleen uit werk en strenge regels. Er wordt ook aan sport gedaan en er wordt veel gemusiceerd. De verteller benadrukt dat dit beslist leuk kan zijn.
De omslachtige verzekering werkt opnieuw komisch. Een positieve eigenschap wordt zo nadrukkelijk verdedigd dat ook zij verdacht begint te klinken.
Kindt toont kleine sportende en musicerende figuren die over het vlakke landschap bewegen. Zij vormen een ritmische optocht langs de horizon.
Onderdeel van de Drs. P Serie
Oost-Groningen maakt deel uit van de Drs. P Serie, samen met Het trapportaal, Dodenrit en Veerpont. De vier liederen tonen zijn talent voor verhalend rijm, taalspel, herhaling en droogkomische observatie.
Lies Kindt ontwikkelde voor ieder deel een eigen grafische wereld. In dit boekje staat de lange, lage horizon centraal: een landschap waarin ieder menselijk drama uiteindelijk slechts een klein zwart silhouet is.
