Herwolt van Doornen · Illustratie en symbooltaal
Herwolt van Doornen verbeeldt Het lied der achttien doden van Jan Campert met sobere symbolen over gevangenschap, liefde, bezetting, verzet en vrijheid. Dit handgemaakte MatchBoox-miniatuurboek telt 20 uitvouwbare pagina’s, zit in een karakteristiek luciferdoosje en wordt geleverd in een luxe geschenkdoos.
Herwolt van Doornen verbeeldt Het lied der achttien doden met sobere beeldtekens over gevangenschap, liefde, onderdrukking, verzet en afscheid.
Witte en grijze symbolen staan tegen zwarte vlakken. Cirkels, tralies, vensters, sterren en een hart brengen de gedachten van de gevangene terug tot krachtige, direct herkenbare vormen.
De beeldreeks beweegt van een afgesloten cel naar het eerste ochtendlicht. Tijdens het uitvouwen groeit zo een visueel verhaal waarin duisternis, herinnering en hoop naast elkaar blijven bestaan.
Kenmerken van de illustraties
- Symbolische tekeningen van Herwolt van Doornen
- Sobere witte en grijze beeldtekens tegen zwarte vlakken
- Celramen, sterren, een hart en licht als terugkerende motieven
- Een visuele beweging van gevangenschap naar het ochtendlicht
- Beelden over liefde, bezetting, verzet en herinnering
- Illustraties bij het gedicht van Jan Campert
Over Herwolt van Doornen
Herwolt van Doornen (1959) is tekenaar en ontwerper, gespecialiseerd in symbooltaal. Zijn kenmerkende beeldtaal vindt sinds de jaren zeventig toepassingen in binnen- en buitenland. Door complexe gedachten terug te brengen tot compacte tekens maakt hij informatie direct zichtbaar zonder haar betekenis volledig vast te leggen.
De makers van dit miniatuurboek
Illustrator
Herwolt van Doornen
Herwolt van Doornen vertaalt de omvangrijke historische en emotionele betekenis van het gedicht naar een beheerste reeks symbolen. De beelden versterken de tekst zonder haar plechtigheid te overdrijven.
Auteur
Jan Campert
Jan Campert (1902-1943) schreef het verzetsgedicht vanuit het perspectief van een gevangene die samen met zeventien anderen zijn executie tegemoetgaat en afscheid neemt van zijn land en geliefden.
De cel als donkere ruimte
De eerste illustraties bestaan uit cirkels en vensters tegen een vrijwel zwarte achtergrond. De vormen suggereren een afgesloten cel en de kleine openingen waardoor nog iets van de buitenwereld zichtbaar blijft.
Het contrast tussen licht en donker sluit aan bij de tegenstelling in het gedicht: de gevangenen bevinden zich in een benauwde ruimte, maar blijven denken aan het open landschap en de vrije kust.
Liefde, bezetting en verzet
Een hart met vier pijlen verbeeldt de liefde voor kind, vrouw, land en vrijheid. Andere symbolen verwijzen naar de bezetter, het verraad van vrijheid en het geweld waarmee het land werd onderworpen.
Van Doornen gebruikt geen realistische oorlogstaferelen. De eenvoudige beeldtekens laten juist ruimte om persoonlijke emoties en historische gebeurtenissen met elkaar te verbinden.
Een ster in het ochtendlicht
Aan het einde van het leporello wordt het beeld steeds leger. Een licht vlak verschijnt aan de horizon en een kleine ster staat boven de donkere vorm van de aarde.
Het beeld verwijst naar het eerste morgenlicht dat door het hoge celvenster valt. Daarmee krijgt het gedicht een ingetogen visuele afsluiting: de dood nadert, maar het licht en de herinnering blijven bestaan.
Onderdeel van de Oorlogsserie
Het lied der achttien doden vormt samen met Iemand stelt de vraag van Remco Campert, De Lepelstraat van Marga Minco en Vrede van Leo Vroman een vierdelige serie. Herwolt van Doornen verzorgde de tekeningen voor alle vier de miniatuurboeken. Bekijk ook de complete Oorlogsserie.
