Oorlogsserie · Verzet en herdenken
Het aangrijpende verzetsgedicht van Jan Campert over achttien gevangenen die hun executie tegemoetgaan, met symbolische tekeningen van Herwolt van Doornen. Dit handgemaakte MatchBoox-miniatuurboek telt 20 uitvouwbare pagina’s, zit in een karakteristiek luciferdoosje en wordt geleverd in een luxe geschenkdoos.
Achttien gevangenen wachten in hun cel op de executie die bij het aanbreken van de dag zal worden voltrokken. In Het lied der achttien doden geeft Jan Campert hun angst, trouw en verlangen naar vrijheid een blijvende stem.
De verteller neemt afscheid van het licht, het Hollandse landschap en zijn geliefden. Hij weet dat zijn strijd vergeefs lijkt, maar ook dat hij de taak waaraan hij begon niet kon weigeren. Zelfs tegenover de dood houdt hij vast aan de vrijheid die ooit in Nederland werd geëerd.
De symbolische tekeningen van Herwolt van Doornen verbinden celramen, licht, liefde, bezetting, herinnering en dood. De sobere beeldtaal volgt het gedicht naar het eerste ochtendlicht.
Kenmerken van dit miniatuurboek
- Het bekende verzetsgedicht van Jan Campert
- Een gedicht over achttien gevangenen die hun executie tegemoetgaan
- Een indringende tekst over verzet, vrijheid, trouw en opoffering
- Symbolische tekeningen van Herwolt van Doornen
- Vormgegeven door Huug Schipper
- Samengesteld en geproduceerd door Bob Polak
Over Jan Campert
Jan Campert (1902-1943) was dichter, schrijver en journalist. Vanwege zijn verzetsactiviteiten tijdens de Tweede Wereldoorlog werd hij gevangengenomen. Hij kwam terecht in concentratiekamp Neuengamme, waar hij in 1943 overleed. Het lied der achttien doden groeide uit tot een van de bekendste Nederlandse verzetsgedichten. De Jan Campert-Stichting en de naar hem genoemde literaire prijzen houden zijn naam en werk levend.
De makers van dit miniatuurboek
Auteur
Jan Campert
Jan Campert schreef een aangrijpend gedicht vanuit het perspectief van een ter dood veroordeelde verzetsstrijder. Persoonlijke angst en afscheid worden verbonden met de strijd voor de vrijheid van een heel land.
Illustrator
Herwolt van Doornen
Herwolt van Doornen (1959) is tekenaar en ontwerper, gespecialiseerd in symbooltaal. Zijn krachtige beeldtekens geven vorm aan gevangenschap, liefde, onderdrukking, verzet en het naderende ochtendlicht.
Achttien mannen in afwachting van de dood
De cel is klein en de gevangenen weten dat geen van hen de avond zal zien. Tegenover die benauwde ruimte staat de herinnering aan het licht, het land en de vrije Hollandse kust.
De verteller denkt aan zijn kind en zijn vrouw. Hij erkent dat de strijd vergeefs kan lijken, maar ook dat trouw aan zijn overtuiging hem geen andere keuze liet.
Een waarschuwing tegen onderdrukking
Het gedicht herinnert aan de vrijheid die in Nederland werd geëerd voordat een gewelddadige bezetter het land binnendrong. De Rattenvanger van Berlijn staat daarbij symbool voor de verleidelijk gebrachte, maar vernietigende ideologie van het nazisme.
Campert roept de lezer op de gevangenen en hun nabestaanden te gedenken. Tegelijk biedt hij hoop: na iedere nacht breekt een nieuwe dag aan en iedere wolk trekt uiteindelijk voorbij.
Het eerste morgenlicht
In de laatste strofe ziet de gevangene het ochtendlicht door het hoge venster vallen. Het moment waarop de wereld ontwaakt, is voor hem het moment waarop zijn leven zal eindigen.
Hij vraagt niet om redding, maar om kracht en genade. Daarmee eindigt het gedicht als een persoonlijk afscheid én als een blijvend eerbetoon aan degenen die hun leven voor de vrijheid verloren.
Onderdeel van de Oorlogsserie
Het lied der achttien doden vormt samen met Iemand stelt de vraag van Remco Campert, De Lepelstraat van Marga Minco en Vrede van Leo Vroman een vierdelige serie over oorlog, vervolging, verzet en vrijheid. Bekijk ook de complete Oorlogsserie.
