Vier kunstboeken · Kunstenaarsdorp Bergen
Kunst in Bergen (N.-H.) Serie
Vier rijk geïllustreerde miniatuurboeken over de bouwkunst, schilderkunst, literatuur, fotografie, muziek en beeldhouwkunst van kunstenaarsdorp Bergen. Samengesteld door Bob Polak, met tekeningen van Elisa Pesapane. De vier handgemaakte MatchBoox-miniatuurboeken tellen samen 80 pagina’s. Elk boekje zit in een eigen karakteristiek luciferdoosje en samen worden ze geleverd in één luxe geschenkdoos.
Al meer dan een eeuw trekt Bergen schilders, schrijvers, architecten, fotografen, musici en beeldhouwers. In vier uitvouwbare miniatuurboeken brengt Bob Polak de kunstgeschiedenis van het dorp terug tot veertig markante plaatsen, makers, gebouwen en verhalen. De tekeningen van Elisa Pesapane verbinden de afzonderlijke onderwerpen tot vier doorlopende visuele wandelingen.
Een kunstenaarsdorp in vier delen
Bergen is gevormd door de wisselwerking tussen landschap, architectuur en kunst. De Ruïnekerk, Park Meerwijk, Museum Kranenburgh, kunstenaarswoningen, ateliers, cafés en buitenplaatsen vormen het decor waar generaties makers woonden en werkten.
De serie behandelt niet alleen de bekende Bergense School. Ook moderne architectuur, literatuur, fotografie, muziek en beeldhouwkunst krijgen een eigen plaats. De compacte teksten functioneren als een culturele route door het dorp en zijn omgeving.
In deze serie
- Bouwkunst in Bergen — over monumenten, villa’s, scholen, musea en de ontwikkeling van het dorp
- Schilderkunst in Bergen — over de Bergense School, kunstenaars, verzamelaars en het KunstenaarsCentrum Bergen
- Literatuur in Bergen — over dichters en schrijvers die in Bergen verbleven, woonden of hun werk door het dorp lieten inspireren
- Fotografie en andere kunsten in Bergen — over fotografen, musici, beeldhouwers en kunstwerken in de openbare ruimte
De vier miniatuurboeken
Bouwkunst in Bergen
Van de Ruïnekerk en het Van Reenenpark tot Park Meerwijk, Museum Kranenburgh en de moderne villa’s langs de Eeuwigelaan. Het boekje laat zien hoe oorlog, welvaart, kunstenaars en architecten het uiterlijk van Bergen hebben bepaald.
Schilderkunst in Bergen
Een beknopte geschiedenis van de schilders die rond 1900 naar Bergen trokken en van de expressionistische Bergense School. Ook verzamelaars, kunstenaarsverenigingen en latere generaties komen aan bod.
Literatuur in Bergen
Een literaire wandeling langs Herman Gorter, Adriaan Roland Holst, Nescio, Lucebert, Neeltje Maria Min, Adriaan van Dis, Sjoerd Kuyper, Saskia Noort en andere schrijvers met een band met Bergen.
Fotografie en andere kunsten
Fotografie, muziek en beeldhouwkunst krijgen een eigen podium. Onder anderen Eva Besnyö, Koos Breukel, Simeon ten Holt, Thé Lau, Jaap Mooy en de familie Rädecker verbinden Bergen met de Nederlandse kunstgeschiedenis.
Bouwkunst en het veranderende dorp
Bouwkunst in Bergen begint bij de Ruïnekerk, waarvan een deel tijdens de Tachtigjarige Oorlog werd verwoest. Vervolgens voert het boekje langs de Hertenkamp, de Amsterdamse School-villa’s van Park Meerwijk, de architectuur van Jan Roggeveen en de uitbreiding van Museum Kranenburgh.
De geschiedenis maakt ook duidelijk hoe Bergen bleef veranderen. De stoomtrein Bello verdween, het Plein werd opnieuw ingericht en oude woningen maakten plaats voor grotere villa’s van nieuwe bewoners.
De schilders van Bergen
De basis voor de Bergense School werd gelegd door Henri Le Fauconnier en Piet van Wijngaerdt. Schilders als Arnout Colnot, Dirk Filarski, Leo Gestel, Henri ten Holt en Jaap Weyand werkten rond 1920 in een vaak sombere, expressionistische stijl.
Daarnaast besteedt het boekje aandacht aan Charley Toorop, Edgar Fernhout, Lucebert, Ans Wortel, het KunstenaarsCentrum Bergen en verzamelaars die de ontwikkeling van het kunstenaarsdorp mogelijk maakten.
Schrijvers tussen dorp, duinen en zee
Het literaire deel verbindt Bergen met verschillende perioden uit de Nederlandse literatuur. Herman Gorter verbleef in Bergen aan Zee, Adriaan Roland Holst woonde aan de Nesdijk en Nescio keerde tijdens fietstochten telkens terug naar de Ruïnekerk en De Rustende Jager.
Ook Lucebert, Neeltje Maria Min, Adriaan van Dis, Sjoerd Kuyper en Saskia Noort laten zien hoe het dorp, de kust en de bewoners in poëzie en proza blijven terugkeren.
Fotografie, muziek en beeldhouwkunst
Het vierde boekje vergroot het beeld van Bergen als kunstenaarsdorp. Eva Besnyö fotografeerde de avant-garde rond haar schoonmoeder Charley Toorop, terwijl Koos Breukel later bewoners en zijn eigen omgeving vastlegde.
Simeon ten Holt verbond Bergen met de internationale muziekwereld, Thé Lau bezong en beschreef het dorp en beeldhouwers als Jaap Mooy, John Rädecker en Herbert Nouwens lieten zichtbare sporen in de openbare ruimte achter.
De makers
Bob Polak
Bob Polak is schrijver en publicist en schreef meerdere uitgaven over Bergen. Voor deze serie selecteerde hij veertig onderwerpen die samen een compacte cultuurgeschiedenis van het kunstenaarsdorp vormen.
Elisa Pesapane
Elisa Pesapane is beeldend kunstenaar, portrettist en literair tekenaar. Haar monumentale tekenstijl wordt in deze miniatuurboeken ingezet voor landschappen, architectuur, portretten en historische scènes.
Lies Kindt
Lies Kindt is grafisch ontwerper en illustrator. Zij werkte eerder aan publicaties over kunstenaarsdorp Bergen en is daarnaast werkzaam als portretknipper en portrettekenaar.
Yolanda Huntelaar
Yolanda Huntelaar is grafisch ontwerper van boeken, culturele publicaties en educatieve uitgaven. Zij bedacht de vorm en compositie van projecten als Leesbaar Amsterdam en Leesbaar Bergen.
Kenmerken
- Complete kunstserie met vier verschillende miniatuurboeken
- Teksten en samenstelling van Bob Polak
- Tekeningen van Elisa Pesapane
- Vormgeving van Lies Kindt en Yolanda Huntelaar
- Veertig onderwerpen uit de kunst- en cultuurgeschiedenis van Bergen
- Over architectuur, schilderkunst, literatuur, fotografie, muziek en beeldhouwkunst
- Met locaties en praktische aanknopingspunten voor een wandeling door Bergen
- Ieder boekje is uitgevoerd als een uitvouwbare leporello
- Handgemaakt en geproduceerd in een kleine oplage
Kunstenaarsdorp op zakformaat
De vier boekjes zijn tegelijk kunstuitgave, cultuurgeschiedenis en compacte gids. Ze nodigen uit om Bergen opnieuw te bekijken: niet alleen als dorp aan de kust, maar als een plaats waar architecten, schilders, schrijvers, fotografen en musici elkaar al generaties lang ontmoeten.
De tekeningen en korte teksten maken van iedere leporello een doorlopende route. Samen vormen de vier boekjes een klein archief van het landschap, de gebouwen en de makers die Bergen zijn bijzondere culturele karakter gaven.
