Beeld · Elisa Pesapane Serie 2
Elisa Pesapane verbeeldt Pieter Steinz’ essay over Italo Calvino met expressieve portretten, schrijversfiguren, dieren en fantastische landschappen. Haar tekeningen sluiten aan bij Calvino’s lichte, filosofische en veelvormige literatuur. Dit handgemaakte MatchBoox-miniatuurboek telt 20 uitvouwbare pagina’s, zit in een karakteristiek luciferdoosje en wordt geleverd in een luxe geschenkdoos.
Elisa Pesapane geeft Pieter Steinz’ essay over Italo Calvino een beeldwereld die even beweeglijk en veelvormig is als het besproken oeuvre. Portretten, dieren, schrijversfiguren en fantastische landschappen verschijnen tussen de tekstkolommen en veranderen de lange leporello in een visuele reis door Calvino’s literatuur.
De tekeningen zijn niet bedoeld als letterlijke afbeeldingen van afzonderlijke passages. Pesapane reageert associatief op de ideeën en boeken die Steinz bespreekt. Een menselijk gezicht kan naast een dier, een bos of een vervreemd landschap verschijnen, waardoor realiteit en verbeelding voortdurend in elkaar overvloeien.
De zachtgele achtergrond geeft het geheel een lichte en open uitstraling. Daartegenover staan de donkere, beweeglijke lijnen van de tekeningen. Het contrast sluit aan bij Calvino’s vermogen om zware filosofische vragen met helderheid, humor en literaire lichtheid te benaderen.
Kenmerken van dit miniatuurboek
- Expressieve tekeningen van Elisa Pesapane
- Portretten van Pieter Steinz en literaire figuren
- Dieren, landschappen en fantastische verschijningen
- Tekst van Pieter Steinz over Italo Calvino
- Vormgeving van Yolanda Huntelaar
- Tekst en beeld samengebracht in een uitvouwbare leporello
Over Elisa Pesapane
Elisa Pesapane is beeldend kunstenaar, portrettekenaar en literair illustrator. In haar werk combineert zij nauwkeurige observatie met vrije, beweeglijke lijnen. Gezichten zijn herkenbaar, maar worden nooit glad of fotografisch uitgewerkt. Iedere lijn draagt bij aan de houding, emotie en aanwezigheid van de geportretteerde.
Voor deze uitgave verbindt Pesapane portretkunst met een meer fantastische beeldtaal. De menselijke figuren worden omringd door dieren, planten en landschappen die niet altijd rechtstreeks uit een beschreven scène voortkomen. Ze maken zichtbaar hoe Calvino vanuit een klein detail een complete denkwereld kon opbouwen.
Haar bijdrage vormt daardoor geen samenvatting van Steinz’ essay. De tekeningen openen een tweede route door het onderwerp, waarin de kijker zelf verbanden kan leggen tussen schrijver, personage, natuur en verbeelding.
De makers van dit miniatuurboek
Illustrator
Elisa Pesapane
Elisa Pesapane maakte de portretten en de doorlopende reeks tekeningen. Haar figuren bewegen vrij tussen de tekstkolommen en geven de literaire ideeën van Italo Calvino een associatieve, soms droomachtige tegenhanger.
Auteur
Pieter Steinz
Pieter Steinz schreef het essay over de ontwikkeling, stijl en invloed van Italo Calvino. Hij volgt de schrijver van zijn vroege realistische werk naar zijn sprookjes, kosmische verhalen en experimentele romans.
Twee portretten op de omslag
De omslag toont Pieter Steinz tweemaal. Links verschijnt hij van dichtbij, met zijn hand tegen het gezicht en zijn blik opzij gericht. Rechts staat hij vrijwel ten voeten uit, met het hoofd gebogen en de armen langs het lichaam.
Door beide houdingen naast elkaar te plaatsen ontstaat een dubbelportret van de lezer en beschouwer. Het ene beeld suggereert aandachtig nadenken, het andere stilte en concentratie. Samen introduceren ze een boekje waarin kijken, lezen en over literatuur nadenken voortdurend met elkaar verbonden zijn.
De tekeningen zijn uitgevoerd in donkere lijnen tegen een lichte achtergrond. De felgele titelstrook brengt een helder kleuraccent aan en sluit visueel aan bij het gele verloop dat in het binnenwerk terugkeert.
Portretten als visuele ankerpunten
In het binnenwerk keren menselijke gezichten regelmatig terug. Sommige zijn frontaal en indringend, andere worden slechts gedeeltelijk zichtbaar of verdwijnen achter een tekstkolom. Deze portretten vormen rustpunten binnen de lange, uitgevouwen compositie.
Pesapane tekent niet alleen een uiterlijke gelijkenis. De houding van het hoofd, de richting van de blik en de spanning in de lijnen geven ieder gezicht een eigen mentale toestand. De figuren lijken te lezen, te denken, te observeren of zich juist uit de zichtbare wereld terug te trekken.
Dat sluit aan bij de onderwerpen van Steinz’ essay. Calvino’s personages zijn vaak waarnemers die de wereld proberen te begrijpen: de dromerige Marcovaldo zoekt natuur in de stad, terwijl meneer Palomar ieder alledaags detail verandert in een filosofisch probleem.
Mens, dier en landschap
Naast de portretten verschijnen dieren en landschappen. Sommige figuren hebben iets herkenbaars, terwijl andere wezens lijken voort te komen uit een droom, een fabel of een half herinnerd verhaal. Pesapane legt geen vaste hiërarchie op: mens, dier, boom en berg kunnen binnen dezelfde compositie even belangrijk worden.
Die gelijkwaardigheid past bij Calvino’s belangstelling voor de verhouding tussen mens en natuur. In Marcovaldo zoekt de hoofdpersoon naar paddenstoelen, dieren, planten en de maan in een industriële omgeving. In de Kosmikomische verhalen worden natuurkundige en kosmische processen omgevormd tot persoonlijke vertellingen.
Pesapane verbeeldt niet één specifieke scène uit deze boeken, maar gebruikt de terugkerende aanwezigheid van dieren en landschappen om hun sfeer op te roepen. De natuur wordt zo tegelijk concreet en symbolisch.
Een lijn die over de vouwen heen beweegt
De leporellovorm verdeelt het boekje in smalle vlakken, maar de tekeningen houden zich niet altijd aan die grenzen. Gezichten, lichamen en landschappen worden door een vouw onderbroken en verschijnen aan de andere kant opnieuw. Daardoor blijft de compositie in beweging.
Sommige illustraties staan volledig tussen twee tekstblokken. Andere lopen gedeeltelijk achter de tekst door of groeien vanuit de onderrand omhoog. De verhouding tussen lezen en kijken verandert daardoor tijdens het uitvouwen steeds opnieuw.
Die beweeglijkheid sluit aan bij Calvino’s veelvormigheid. Ook zijn boeken veranderen voortdurend van perspectief, genre en structuur. De beeldcompositie van Pesapane maakt deze literaire veranderlijkheid zichtbaar zonder haar letterlijk uit te leggen.
Donkere lijnen tegen een lichte wereld
Het binnenwerk wordt gedragen door een zacht kleurverloop van geel naar bijna wit. Deze rustige achtergrond houdt de lange compositie open en geeft de tekst voldoende ruimte. De tekeningen daarentegen bestaan uit donkere, soms dicht opeengepakte lijnen.
Op enkele plaatsen vormen die lijnen zware partijen waarin gezichten of landschappen bijna verdwijnen. Elders blijven de tekeningen licht en schetsmatig. Zo ontstaat een ritme van openheid en verdichting, stilte en beweging.
Het visuele contrast weerspiegelt een belangrijk thema uit Steinz’ essay. Calvino’s werk is licht van toon, maar behandelt ernstige onderwerpen als vervreemding, consumptie, herinnering, natuurverlies en de behoefte om orde te vinden in een complexe wereld.
De kleine waarneming en het grote idee
De titel Van muggen en mammoeten verwijst naar meneer Palomar, die van iedere mug die hij waarneemt in gedachten een mammoet maakt. Een klein detail wordt het beginpunt van een veel grotere gedachte.
Pesapane sluit bij dat principe aan. Een enkel gezicht kan uitgroeien tot een groep figuren; een lijn verandert in een boom, dier of landschap; een kleine tekening wordt door de plaatsing tussen de tekstkolommen een belangrijk onderdeel van het geheel.
De illustraties vragen daardoor om langzaam kijken. Zoals Calvino alledaagse verschijnselen nauwkeurig observeert, nodigt Pesapane de kijker uit om in iedere lijn een mogelijke nieuwe betekenis te ontdekken.
Illustreren zonder vast te leggen
Een literaire illustratie kan een verhaal verduidelijken, maar ook te sterk bepalen hoe een tekst gelezen moet worden. Pesapane kiest in deze uitgave voor een open benadering. Haar beelden verwijzen naar het onderwerp, maar leggen geen definitieve interpretatie op.
De lezer kan in een figuur een schrijver, personage of anonieme waarnemer herkennen. Een landschap kan verbonden worden met een droomstad, de natuur van Marcovaldo of een volledig andere tekst van Calvino. Die ruimte voor associatie maakt de tekeningen zelfstandig.
Hierdoor blijven tekst en beeld gelijkwaardige onderdelen van de uitgave. Steinz geeft historische en literaire samenhang, terwijl Pesapane de verbeelding activeert en het essay een extra laag van openheid geeft.
Onderdeel van Elisa Pesapane Serie 2
Van muggen en mammoeten maakt deel uit van Elisa Pesapane Serie 2. In deze luxe geschenkdoos zijn teksten van Pieter Steinz, Vic van de Reijt, Hans Dorrestijn en Hafid Bouazza gecombineerd met portretten en tekeningen van Elisa Pesapane.
Pesapane geeft ieder boekje een eigen beeldritme en kleurwereld, maar haar expressieve lijnvoering verbindt de vier uitgaven. Samen vormen ze een serie waarin literatuur, beschouwing en beeldende kunst op klein formaat bijeenkomen.
